Inahin: Ano ang Ibig Sabihin at Paano Alagaan
TL;DR: Ang inahin ay ang babaeng manok na nangingitlog na; ang hindi pa ay pullet. Hindi kailangan ng tandang para mangitlog siya. Ang pinakamadalas na kulang ay kalsyum — halos araw-araw siyang gumagawa ng balat ng itlog, at kapag kulang ang pakain ay kinukuha niya ito sa sarili niyang buto. Ang pinakamadalas na dahilan ng pagtigil sa pangingitlog sa Pilipinas ay init.
Ang alagang inahin ay pinakasimpleng bahagi ng pag-aalaga ng manok, at ang pinakamadalas na pagkakamali ay iisa lang: kulang na kalsyum at sobrang init.
Ang Bokabularyo
| Filipino | Ingles |
|---|---|
| Sisiw | Chick |
| — | Pullet — batang babae, hindi pa nangingitlog |
| — | Cockerel — batang lalaki |
| Inahin | Hen — babae, nangingitlog na |
| Tandang | Cock / rooster |
Ang Apat na Kailangan Niya
1. Tamang pakain. Layer ration kapag nangingitlog na — tingnan ang best layer feed at ano ang ipapakain sa manok.
2. Kalsyum, hiwalay at malayang makukuha. Ito ang pinakamadalas na kulang.
Halos araw-araw siyang gumagawa ng balat ng itlog, at ang balat ay halos purong kalsyum. Kapag kulang ang pakain, kinukuha niya ito sa sarili niyang buto — kaya ang kulang na kalsyum ay lumalabas sa dalawang lugar nang sabay: sa manipis na balat ng itlog, at sa humihinang buto ng inahin.
Maglagay ng hiwalay na lalagyan ng oyster shell, laging may laman. Kukunin nila ang kailangan nila. Huwag ihalo sa pakain kung may sisiw o lalaking manok sa kawan — nakakasama sa kanila ang labis na kalsyum. Tingnan ang calcium for laying hens at oyster shell at grit.
3. Malinis at malamig na tubig. Ang tubig ang nagtutulak ng pagkain, at ang pagkain ang gumagawa ng itlog.
4. Pugad na gagamitin niya. Madilim, tago, malinis, at malayo sa daanan. Kung hindi, sa sahig siya mangingitlog at doon nadudumihan at nababasag ang itlog — tingnan ang nest box design.
Bakit Tumitigil sa Pangingitlog
Sa ganitong pagkakasunod ang hanapin:
| Dahilan | Senyales |
|---|---|
| Init | Ang pinakakaraniwan sa Pilipinas — humihingal, kumakaunti ang kain — tingnan ang heat stress |
| Pagpapalit ng balahibo (molting) | Nalalagas ang balahibo, tumitigil ang itlog — normal, tingnan ang chicken molting |
| Haba ng araw | Sumusunod ang pangingitlog sa haba ng araw |
| Parasito | Hanip, kuto, bulate |
| Sakit | Tingnan ang mga sakit ng manok |
| Lumilimlim | Tumigil dahil gustong magpapisa — tingnan sa ibaba |
| Edad | Paunti kada taon, normal |
Dumaan muna sa bakit tumitigil sa pangingitlog ang manok bago isipin na tapos na siya. Karamihan ng “tumigil na” ay isa sa unang apat.
Ang Lumilimlim na Inahin
Kapag gustong magpapisa ng inahin: umuupo siya sa pugad, hindi umaalis kahit gabi, nagagalit kapag hinawakan, at tumitigil sa pangingitlog.
Dalawang pagpipilian, at kailangang pumili agad:
- Gusto mo ng sisiw? Siya ang pinakamurang incubator — walang kuryente, walang brownout. Tingnan ang pagpapapisa sa ilalim ng inahin.
- Gusto mo ng itlog? Kailangan siyang patigilin. Tingnan ang broody hen para sa paraan.
Ang hindi gumagana ay ang pabayaan siyang umupo sa walang laman na pugad nang ilang linggo — nangangayayat siya at walang naibibigay.
Ang Matandang Inahin
Paunti nang paunti ang itlog kada taon, at mas malaki ang itlog pero mas manipis ang balat. Normal iyon — tingnan ang ilang itlog ang naibibigay ng inahin sa buong buhay.
Ang komersyal na farm ay pinapalitan sila nang maaga dahil sa gastos sa pakain, hindi dahil tumigil na sila. Sa backyard, ibang usapan iyon — tingnan ang ano ang gagawin sa matandang inahin.
Ang Totoong Limitasyon ng Gabay na Ito
Ang terminolohiya, ang papel ng kalsyum sa paggawa ng balat ng itlog, at ang mga dahilan ng pagtigil sa pangingitlog ay batayang kaalaman sa pag-aalaga ng manok. Walang bilang ng itlog, walang dami ng pakain at walang edad dito, dahil nakadepende iyon sa lahi at sa pamamahala — humingi sa supplier ng datos ng strain na binili mo at ituring iyong pinakamataas na posible, hindi pangako. Kung may problema sa kalusugan, kumonsulta sa beterinaryo o agrivet.
Kaugnay: tandang, bakit tumitigil sa pangingitlog, calcium for laying hens, layer chicken raising.
Frequently Asked Questions
Ano ang inahin?
Ang babaeng manok na hustong gulang at nangingitlog na. Ang bata pang babae na hindi pa nangingitlog ay tinatawag na pullet sa Ingles.
Kailangan ba ng tandang para mangitlog ang inahin?
Hindi. Nangingitlog ang inahin sa sarili niyang siklo kahit walang tandang. Ang tandang ay kailangan lamang para maging fertile ang itlog at mapisa.
Ano ang pinakamadalas na kulang sa inahin?
Kalsyum. Araw-araw halos siyang gumagawa ng balat ng itlog, at kapag kulang ang pakain ay kinukuha niya ito sa sarili niyang buto.
Bakit tumitigil sa pangingitlog ang inahin?
Init, pagpapalit ng balahibo, pagbabago ng haba ng araw, parasito, sakit, at edad. Sa Pilipinas ang init ang pinakakaraniwan.
Ano ang lumilimlim na inahin?
Ang inahing gustong pisain ang itlog. Umuupo siya sa pugad, tumitigil sa pangingitlog, at nagagalit kapag hinawakan.
Gaano katagal nangingitlog ang inahin?
Maraming taon, pero paunti nang paunti kada taon. Ang unang taon ang pinakamalakas.
Ano ang gagawin sa matandang inahin?
Depende sa layunin — puwedeng ituloy sa mas kaunting itlog, gamitin sa pagpapapisa dahil madalas silang lumilimlim, o karne. Desisyon ito ng may-ari.